Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 81. Oturumu (UNGA81), rejeneratif tıp için özel bir yüksek düzey toplantı gerçekleştirmedi. Buna rağmen 8–28 Eylül 2026 arasındaki UNGA81 gündemi; pandemi önleme ve hazırlık, küresel sağlık güvenliği, bilim ve teknoloji, iklim ve çevre, sürdürülebilir kalkınma, eşitlik ve çok taraflı iş birliği başlıklarıyla rejeneratif tıbbın geleceğini belirleyen politika alanlarını aynı çerçevede buluşturdu.
İçerik açıklaması
Bu içerikte yapay zekâ ile üretilmiş görsel kullanılmıştır.
Hücreden Organa, Laboratuvardan Küresel Politikaya: 81. BMGK Sonrası Rejeneratif Tıbbın Yeni Dönemi
BM Genel Kurul Kararları, Küresel Bilim Diplomasisi ve Tek Sağlık’ın Yeni Kesişim Noktası
8–28 Eylül 2026 | New York – Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 81. Oturumu
Dr. Alparslan Tekiner’in 22 Eylül 2026 tarihli makalesinin devamı niteliğinde güncelleme
Özet
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 81. Oturumu (UNGA81), rejeneratif tıp için özel bir yüksek düzey toplantı gerçekleştirmedi. Buna rağmen 8–28 Eylül 2026 arasındaki UNGA81 gündemi; pandemi önleme ve hazırlık, küresel sağlık güvenliği, bilim ve teknoloji, iklim ve çevre, sürdürülebilir kalkınma, eşitlik ve çok taraflı iş birliği başlıklarıyla rejeneratif tıbbın geleceğini belirleyen politika alanlarını aynı çerçevede buluşturdu. UNGA81’e paralel Science Summit 2026’nın “From Boundaries to Breakthroughs: Science for a Regenerative and Equitable Future (Sınırlardan Çığır Açan Gelişmelere: Yenileyici ve Adil Bir Gelecek için Bilim)” teması, 23–24 Eylül 2026’da New York’ta Rockefeller Universitesinde yapılan JAX–NYSCF Konferansın kök hücre, hücresel tedaviler, yaşlanma ve rejuvenasyon, iPSC, gen düzenleme ve translasyonel tedavi gündemi ve WHO–FAO–UNEP–WOAH eksenindeki Tek Sağlık (One Health) çalışmaları bu dönüşümün bilimsel boyutunu güçlendirdi.
En önemli sonuçlardan biri ise şudur: Rejeneratif tıp artık yalnızca hücre veya doku üretme kapasitesiyle değil; ileri tedavilerin güvenliği, kalite güvencesi, üretim altyapısı, uzun dönem izlem, etik, veri yönetimi, biyogüvenlik, küresel erişim ve çevresel sürdürülebilirlik ile birlikte değerlendirilmek zorundadır. Bu nedenle UNGA81 sonrası dönem, rejeneratif tıp ile Tek Sağlık arasında yeni bir politika ve bilim diplomasisi kesişimi yaratmaktadır.
1. UNGA81’de rejeneratif tıp için doğrudan bir karar alındı mı?
Hayır. UNGA81’in resmî yüksek düzeyli takviminde rejeneratif tıp başlığıyla ayrı bir toplantı bulunmamaktadır. Genel Kurul’un 2026 yüksek düzeyli gündeminde 23 Eylül’de iklim eylemi ve adil geçiş, 24 Eylül’de deniz seviyesinin yükselmesi, 25 Eylül’de pandemi önleme-hazırlık-müdahale ve 28 Eylül’de Durban Deklarasyonu’nun 25. yılı gibi başlıklar yer almıştır.[1] Bu nedenle rejeneratif tıp konusunda “UNGA81 şu tedaviyi veya teknolojiyi kararlaştırdı” şeklinde bir yorum doğru değildir.
Bununla birlikte, rejeneratif tıp için gerekli ekosistemin önemli parçaları UNGA81 çevresindeki bilim ve sağlık diplomasisi içinde güçlü biçimde tartışılmıştır. Bu ayrım önemlidir: Bir yanda devletlerarası siyasi kararlar; diğer yanda bu kararların bilimsel, düzenleyici, finansal ve teknolojik altyapısını oluşturan toplantılar vardır.
2. 25 Eylül 2026: Pandemi toplantısı ve Tek Sağlık bağlantısı
UNGA81’in sağlık bakımından en önemli toplantısı 25 Eylül 2026’da yapılan İkinci BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Pandemi Önleme, Hazırlık ve Müdahale Toplantısı olmuştur. Toplantı, BM Genel Kurulu’nun 5 Eylül 2025 tarihli A/RES/79/333 sayılı kararı doğrultusunda düzenlenmiştir.[2]
Toplantının teması, pandemileri ve halk sağlığı acillerini önlemek, hazırlıklı olmak ve bunlara müdahale etmek için çok taraflı ve kuşaklararası yaklaşımı; eşitlik ve dayanışma ilkeleriyle güçlendirmekti. WHO’nun toplantı çerçevesinde vurguladığı alanlar arasında güçlendirilmiş Uluslararası Sağlık Tüzüğü’nün uygulanması, WHO Pandemi Anlaşması’nın yürürlüğe girmesi, Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı (PABS) ekinin tamamlanması, sürveyans ve erken uyarı sistemleri, aşı–tanı–tedavi araçlarına adil erişim, sürdürülebilir finansman, dirençli sağlık sistemleri ve Tek Sağlık yaklaşımı bulunuyordu.[3]
Ancak burada önemli bir güncelleme yapılmalıdır: 25 Eylül toplantısında hazırlanması beklenen siyasi deklarasyon nihai olarak o gün kabul edilmemiştir. BM Genel Kurulu Başkanı’nın kapanış açıklamasında, müzakere edilmiş metne geniş destek bulunmakla birlikte bazı gözlemlerin devam ettiği ve belgenin Genel Kurul’da daha sonra ele alınacağı belirtilmiştir.[4] Dolayısıyla bu metin için kesin bir “UNGA81 Pandemi Deklarasyonu kabul edildi” ifadesi kullanılmamalıdır.
3. PABS ve rejeneratif tıp: doğrudan değil, altyapısal bir ilişki
18 Eylül 2026’da WHO Üye Devletleri, PABS (Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı) Sistemine ilişkin sekizinci müzakere toplantısını tamamlamıştır. Sistem; pandemi potansiyeli taşıyan patojenlere ait materyal ve dizi bilgilerinin zamanında paylaşılmasını ve bunlardan geliştirilen aşı, tedavi ve tanı araçlarının adil ve eşitlikçi paylaşımını amaçlamaktadır.[5]
PABS rejeneratif tıbbı doğrudan düzenleyen bir mekanizma değildir. Ancak ileri biyoteknolojinin küresel sağlık güvenliğiyle nasıl ilişkilendirileceğine dair çok önemli bir örnektir. Hücresel tedaviler, gen tedavileri, biyolojik üretim platformları ve biyobanka altyapıları gelecekte salgınlara yönelik araştırma kapasitesinin de parçası olabileceğinden; biyolojik materyale erişim, veri paylaşımı, fikri mülkiyet, üretim kapasitesi ve fayda paylaşımı rejeneratif tıbbın küresel yönetişiminde de önem kazanmaktadır.
4. Bilim Zirvesi 2026: UNGA81’in bilim diplomasisi laboratuvarı
14–30 Eylül 2026 tarihleri arasında düzenlenen Science Summit (Bilim Zirvesi) 2026, UNGA81 ile eş zamanlı yürütülen en önemli bilim diplomasisi platformlarından biridir. 2026 teması “From Boundaries to Breakthroughs: Science for a Regenerative and Equitable Future (Sınırlardan Çığır Açan Gelişmelere: Yenileyici ve Adil Bir Gelecek için Bilim”” olarak belirlenmiştir.[6]
New York programı 21–25 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleşmiş ve bilim insanları, politika yapıcılar, sanayi, kalkınma bankaları, filantropi (hayırseverlik) ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirmiştir. Programda küresel sağlık, gıda güvenliği, yapay zekâ, iklim, bilim diplomasisi ve sürdürülebilir finans gibi alanlar birlikte ele alınmıştır.[7]
Buradaki “regenerative” kavramı yalnızca tıbbi rejenerasyonu ifade etmemektedir; ekosistemlerin onarılması, eşitliğin güçlendirilmesi ve bilimsel kapasitenin yenilenmesi de kapsam içindedir. Ancak bu geniş çerçeve, rejeneratif tıbbın yalnızca klinik bir teknoloji değil, sürdürülebilir ve eşitlikçi sağlık sistemlerinin geleceğiyle bağlantılı bir bilim alanı olarak konumlandırılması bakımından önemlidir.
5. New York’ta: JAX–NYSCF Conference (Konferansı)
23–24 Eylül 2026 tarihleri arasında Rockefeller Universitesinde düzenlenen JAX–NYSCF Conference, UNGA81 yüksek düzey haftasıyla aynı New York döneminde gerçekleştirilen önemli bir kök hücre ve translasyonel araştırma toplantısıdır.[8]
Programda doku kök hücreleri, hücresel yaşlanma ve yeniden gençleştirme (rejuvenation), hücresel ve hayvan modellerinin birleştirilmesi, nörogelişim, gen düzenleme, iPSC teknolojileri ve translasyonel hücresel tedaviler yer almıştır. Parkinson hastalığında kök hücre temelli tedaviler, yaşa bağlı makula dejenerasyonu için kök hücreden kliniğe geçiş, CRISPR (bakterilerin virüslere karşı kullandığı bir bağışıklık sisteminden ilham alınarak geliştirilen devrim niteliğinde bir gen düzenleme teknolojisidir) tabanlı gen düzenleme ve hücre kimliğinin yeniden programlanması gibi konular özellikle dikkat çekmiştir.[9]
Bu toplantının BM Genel Kurulu’nun resmî bir toplantısı olmadığının altı çizilmelidir. Ancak New York’ta UNGA81 ile aynı hafta gerçekleşmesi, küresel sağlık diplomasisinin siyasi gündemi ile ileri biyomedikal araştırmanın bilimsel gündemi arasındaki eşzamanlılığı görünür kılmıştır.
6. Dünya Sağlık Örgütü (WHO): Rejeneratif Tıbbın Küresel Düzenleyici Zemini
WHO, hücre, doku ve gen tedavilerini tek tip bir küresel ruhsatlandırma sistemi içinde değerlendirmekten ziyade kalite, güvenlilik, etkinlik, izlenebilirlik, etik ve kapasite geliştirme açısından küresel yakınsamayı desteklemektedir. Bu yaklaşım, rejeneratif tıbbın klinik uygulamaya aktarılmasında ortak kalite standartlarının önemini ortaya koymaktadır.
UNGA81’in sağlık gündemiyle birlikte değerlendirildiğinde WHO’nun yaklaşımı şu politika zincirini ortaya çıkarmaktadır: Bilimsel keşif → güvenli üretim → klinik kanıt → düzenleyici değerlendirme → uzun dönem izlem → sürdürülebilir finansman → adil erişim.
7. FDA ve EMA: İleri Tedavilerde Düzenleyici Dönüm Noktası
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Ağustos 2026’da “Frequently Asked Questions — Developing Potential Cellular and Gene Therapy Products (Sıkça Sorulan Sorular-Potansiyel Hücresel ve Gen Terapisi Ürünlerinin Geliştirilmesi)” başlıklı nihai rehberi yayımlamıştır. Rehber; düzenleyici inceleme, kimya–üretim–kontrol (CMC), farmakoloji/toksikoloji ve klinik geliştirme gibi alanlarda hücresel ve gen tedavisi ürünlerinin geliştirilmesine ilişkin soruları açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır.[10]
FDA’nın 2026 hücresel ve gen tedavisi rehberleri arasında genom düzenleme içeren ürünlerde önceki bilginin kullanılmasına yönelik taslak rehber, yeni nesil dizileme ile genom düzenleme güvenlilik değerlendirmesi ve CMC esneklikleri de bulunmaktadır.[11] Bu belgeler, rejeneratif tıbbın “deneysel umut” aşamasından güvenlilik ve üretim standardizasyonu yüksek ileri tedavilere doğru ilerlediğini göstermektedir.
Avrupa İlaç Ajansı (EMA)’nın Committee for Advanced Therapies (İleri Tedaviler Komitesi-CAT) de ileri tedavi tıbbi ürünlerinin kalite, güvenlilik ve etkinliğini değerlendiren temel Avrupa mekanizmasıdır. 9–11 Eylül 2026 tarihli CAT toplantısı ve 2026 ATMP sınıflandırma takvimi, ileri tedavilerin Avrupa düzenleyici sistemindeki sürekli değerlendirme sürecinin devam ettiğini göstermektedir.[12]
8. Kök hücre, iPSC, gen düzenleme, organoid ve biyobaskı: aynı ekosistemin parçaları
UNGA81 haftası sonrasında rejeneratif tıbbın teknolojik gündeminde beş ana hat öne çıkmaktadır.
Kök hücre ve hücresel tedaviler
Hasarlı veya işlevini kaybetmiş hücrelerin yerine konulması ya da biyolojik onarımın desteklenmesi açısından temel platformdur. Ancak hücre kaynağı, farklılaşma kontrolü, tümör riski, immün yanıt, üretim standardizasyonu ve uzun dönem izlem kritik sorunlardır.
iPSC ve hücresel yeniden programlama
İndüklenmiş pluripotent kök hücreler, hasta-özgü hastalık modelleri, ilaç geliştirme ve hücresel tedaviler açısından önemli bir platform oluşturmaktadır. 2026 JAX–NYSCF gündeminde iPSC teknolojileri ve hücre kimliğinin yeniden programlanması öne çıkmıştır.
Gen düzenleme
CRISPR ve diğer genom düzenleme araçları, genetik hastalıkların nedenine yönelik müdahaleler ve hücrelerin tedavi amaçlı yeniden programlanması için yeni olanaklar yaratmaktadır. Bunun karşılığında off-target (hedef dışı) etkiler, genotoksisite, teslimat ve uzun dönem güvenlilik önemini korumaktadır.
Organoidler
İnsan dokularının bazı özelliklerini üç boyutlu olarak modelleyen organoidler; hastalık modelleme, ilaç tarama ve kişiselleştirilmiş araştırma için önemlidir. Vaskülarizasyon, standardizasyon ve klinik gerçekliğin tam olarak temsil edilmesi başlıca sorunlardır.
3B biyobaskı
Hücrelerin biyomürekkep ve biyomalzemelerle kontrollü yerleştirilmesi, doku mühendisliği ve gelecekte organ üretimi açısından araştırılmaktadır. Ancak fonksiyonel damar ağı, mekanik özellikler, hücre olgunlaşması, ölçeklenebilir üretim ve düzenleyici standartlar çözülmesi gereken konulardır.
9. Tek Sağlık ile rejeneratif tıp nerede kesişiyor?
Rejeneratif tıp ile Tek Sağlık aynı alan değildir. Rejeneratif tıp ağırlıklı olarak hücre, doku, organ ve ileri tedavilerin onarılması veya yeniden oluşturulması üzerine yoğunlaşırken Tek Sağlık insan, hayvan, bitki ve ekosistem sağlığının karşılıklı bağımlılığını esas alır. Buna rağmen UNGA81 sonrasında iki yaklaşım arasında giderek daha güçlü bir ortak politika zemini oluşmaktadır.
• Biyolojik materyallerin, biyobankaların ve genetik verilerin güvenli ve etik yönetimi.
• İnsan ve veteriner hekimliğinde ortak hücresel, genetik ve karşılaştırmalı tıp araştırmaları.
• Hayvan modellerinden insan tedavilerine uzanan translasyonel araştırmaların etik ve biyogüvenlik boyutu.
• İleri biyolojik üretim teknolojilerinin su, enerji, atık ve çevresel ayak izinin değerlendirilmesi.
• Yeni biyoteknolojilerin biyogüvenlik ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki olası etkilerinin izlenmesi.
• Antimikrobiyal kullanımını azaltabilecek doku onarımı, enfeksiyon önleme ve ileri yara tedavilerinin araştırılması.
• İleri tedavilere erişimde küresel eşitsizliklerin azaltılması; bunun sağlık güvenliği ve toplumsal dayanıklılık boyutları.
10. UNGA81’in Asıl Mesajı: Teknoloji Kadar Yönetişim
UNGA81’in rejeneratif tıp açısından en önemli sonucu bir “rejeneratif tıp kararı” değildir. Asıl sonuç, ileri biyoteknolojilerin geleceğinin artık yalnızca laboratuvarlarda değil; sağlık güvenliği, etik, finansman, uluslararası hukuk, veri yönetimi, üretim kapasitesi ve küresel eşitlik başlıklarıyla birlikte ele alınması gerektiğinin daha görünür hale gelmesidir.
25 Eylül 2026 pandemi toplantısında siyasi deklarasyonun o gün sonuçlandırılamaması da bu yönetişim zorluğunu göstermektedir. Pandemi hazırlığı, PABS, sağlık ürünlerine adil erişim ve uluslararası finansman gibi başlıklar teknik olduğu kadar siyasi müzakere konularıdır.[4][5] Rejeneratif tıp da benzer biçimde yalnızca bilimsel başarıların değil, bu başarıların kim tarafından, hangi standartlarla ve kimlerin erişimine açık olacağının tartışıldığı bir alan haline gelmektedir.
11. Türkiye için Politika Gündemi
• İleri Tedavi Tıbbi Ürünleri (ATMP) alanında uluslararası standartlarla uyumlu, öngörülebilir ve bilim temelli düzenleyici kapasitenin güçlendirilmesi.
• Kök hücre, iPSC, gen tedavisi, organoid ve biyobaskı araştırmalarını bir araya getiren ulusal bir rejeneratif tıp araştırma yol haritasının geliştirilmesi.
• GMP üretim altyapısı, biyobanka, klinik araştırma, uzun dönem hasta izlem ve gerçek yaşam verilerinin aynı ekosistemde planlanması.
• İnsan ve veteriner araştırmalarını karşılaştırmalı tıp ve Tek Sağlık perspektifinde birbirine bağlayan araştırma ağlarının desteklenmesi.
• İleri tedavilere erişimin yalnızca yüksek maliyetli özel uygulamalarla sınırlanmaması için sağlık ekonomisi ve geri ödeme modellerinin çalışılması.
• Genetik veri, yapay zekâ, biyobanka ve hücresel ürünlerin etik ve veri yönetişimi için güncel ulusal çerçevenin geliştirilmesi.
• Türkiye’nin WHO–FAO–UNEP–WOAH Tek Sağlık çalışmaları ile ileri biyomedikal araştırma kapasitesini birlikte değerlendiren bir bilim diplomasisi yaklaşımı geliştirmesi.
12. Sonuç
8–28 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleşen UNGA81, rejeneratif tıp için doğrudan bir karar alma platformu olmamıştır. Ancak New York’taki siyasi gündem ile aynı hafta gerçekleşen bilimsel toplantılar birlikte değerlendirildiğinde önemli bir dönüşüm görülmektedir: Rejeneratif tıp artık yalnızca kök hücreden organ üretme hedefiyle değil, küresel sağlık güvenliği ve bilim diplomasisinin parçası olarak ele alınmaktadır.
Science Summit 2026’nın rejeneratif ve eşitlikçi gelecek vurgusu, JAX–NYSCF toplantısının kök hücre ve translasyonel tedavi gündemi, WHO’nun ileri hücresel/gen tedavileri için kalite ve güvenlilik yaklaşımı, FDA ve EMA’nın düzenleyici mekanizmaları ve UNGA81’in One Health (Tek Sağlık) bağlantılı pandemi hazırlığı aynı resmin farklı parçalarıdır.[3][6][8][10][12]
Bu nedenle önümüzdeki dönemin temel sorusu yalnızca “İnsan dokusunu ne kadar iyi yenileyebiliriz?” olmayacaktır. Daha büyük soru şudur: “Bu teknolojileri insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte gözeten; güvenli, etik, sürdürülebilir ve toplumlar arasında daha adil erişilebilir bir küresel sağlık sistemine nasıl dönüştürebiliriz?”
UNGA81 sonrası rejeneratif tıp tartışmasının merkezine artık yalnızca hücre değil; yönetişim, güven, eşitlik ve Tek Sağlık da girmektedir.
Editoryal kapsam: Bu makale 2 Ekim 2026 itibarıyla, BM Genel Kurulu 81. Oturumu (UNGA81)’ nun 8–28 Eylül 2026 yüksek düzeyli dönemi tamamlandıktan sonra yeniden değerlendirilmiştir. Doğrudan BM kararları ile UNGA81’e paralel bilimsel/diplomatik toplantılar birbirinden ayrılmıştır. Rejeneratif tıp için UNGA81 içinde ayrı bir yüksek düzey karar veya toplantı bulunmadığı özellikle belirtilmiş; alanın gerçek etkisi pandemi hazırlığı, ileri tedaviler, bilim diplomasisi, etik, düzenleme, finansman ve Tek Sağlık bağlantısı üzerinden incelenmiştir.
Kaynakça
1. United Nations General Assembly. 81st Session. New York, 2026.
2. United Nations General Assembly. High-level Meetings of the 81st Session. 2026.
3. WHO. World leaders renew commitment to protect the world from future pandemics. 25 September 2026.
4. WHO. Member States advance negotiations on pathogen access and benefit-sharing ahead of UN General Assembly meeting on pandemics. 18 September 2026.
5. WHO. Quadripartite collaboration extends the One Health Joint Plan of Action to 2029. 14 August 2026.
6. Science Summit 2026. Science Summit 2026 alongside UNGA81, New York. 2026.
7. Science Summit 2026. New York Programme 2026. 21–25 September 2026.
8. JAX–NYSCF Conference. 2026 Program. 23–24 September 2026.
9. U.S. Food and Drug Administration. Cellular & Gene Therapy Guidances. 2026.
10. U.S. Food and Drug Administration. Frequently Asked Questions — Developing Potential Cellular and Gene Therapy Products. August 2026.
11. European Medicines Agency. Committee for Advanced Therapies (CAT). 2026.
12. FAO. Global Conference for Actions on One Health in Agrifood Systems. 21–23 September 2026.
Araştırma ve güncelleme tarihi: 2 Ekim 2026
Notlar/Diğer
Dipnotlar / Temel Karar ve Belge Numaraları
[1] United Nations General Assembly, “High-level Meetings of the 81st Session of the UN General Assembly”, 2026. Resmî takvim: 8 Eylül açılış; 22–26 ve 28 Eylül genel görüşme; 25 Eylül 2026 pandemi önleme-hazırlık-müdahale toplantısı. https://www.un.org/en/ga/81/meetings/
[2] United Nations General Assembly, Resolution (Karar) A/RES/79/333, 5 September 2025, “Scope, modalities, format and organization of the high-level meeting on pandemic prevention, preparedness and response.” https://www.un.org/pga/81/event/high-level-meeting-on-pandemic-prevention-preparedness-and-response/
[3] WHO, “World leaders renew commitment to protect the world from future pandemics”, 25 Sept. 2026. WHO açıklamasında PPPR, eşitlik, dayanışma, sürdürülebilir yatırım ve çok taraflı iş birliği vurgulanmaktadır. https://www.who.int/news/item/25-09-2026-world-leaders-renew-commitment-to-protect-the-world-from-future-pandemics
[4] UN General Assembly President’s Office, “Closing remarks at the high-level meeting on pandemic prevention, preparedness and response”, 25 Sept. 2026. Kapanışta siyasi deklarasyon metninin Genel Kurul’da daha sonra değerlendirilmek üzere bırakıldığı belirtilmiştir. https://www.un.org/pga/81/documents/speeches/pandemic-prevention-closing-remarks-25-september-2026/
[5] WHO, “Member States advance negotiations on pathogen access and benefit-sharing ahead of UN General Assembly meeting on pandemics”, 18 September 2026. PABS ekine ilişkin sekizinci müzakere toplantısı. https://www.who.int/news/item/18-09-2026-member-states-advance-negotiations-on-pathogen-access-and-benefit-sharing-ahead-of-un-general-assembly-meeting-on-pandemics
[6] Science Summit 2026, “Science Summit 2026 alongside UNGA81, New York”, 14–30 September 2026. https://sciencesummitnyc.org/events/science-summit-2026/
[7] Science Summit 2026, “New York Programme 2026”, 21–25 September 2026. https://sciencesummitnyc.org/new-york-programme/
[8] JAX–NYSCF Conference, 23–24 September 2026, The Rockefeller University, New York. https://conference.nyscf.org/
[9] JAX–NYSCF Conference, “2026 Program”, 23–24 September 2026. Kök hücre yaşlanması, rejuvenation, gen düzenleme, iPSC ve translasyonel hücresel tedavi oturumları. https://conference.nyscf.org/program2026/
[10] U.S. FDA, “Frequently Asked Questions — Developing Potential Cellular and Gene Therapy Products”, Final Guidance, August 2026, Docket FDA-2024-D-4311. https://www.fda.gov/regulatory-information/search-fda-guidance-documents/frequently-asked-questions-developing-potential-cellular-and-gene-therapy-products
[11] U.S. FDA, “Cellular & Gene Therapy Guidances”, 2026 güncellemeleri. https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/biologics-guidances/cellular-gene-therapy-guidances
[12] European Medicines Agency, Committee for Advanced Therapies (CAT), 9–11 Sept. 2026; 2026 ATMP classification timetable. https://www.ema.europa.eu/en/committees/committee-advanced-therapies-cat
[13] WHO, “Quadripartite collaboration extends the One Health Joint Plan of Action to 2029”, 14 August 2026. OH JPA’nın 2029’a uzatılması. https://www.who.int/news/item/14-08-2026-quadripartite-collaboration-extends-the-one-health-joint-plan-of-action-to-2029
[14] FAO, “Global Conference for Actions on One Health in Agrifood Systems”, 21–23 Sept. 2026. https://www.fao.org/one-health/resources/events/fao-global-conference-for-actions-on-one-health-in-agrifood-systems/en
Araştırma ve güncelleme tarihi: 2 Ekim 2026
